Ünal ÇuLcu - Niğde Üniversitesi Fen Ed. Fak. Tarih

Gittiği yere çadırıyla renk götürüyor, Batı’ya meydan okuyor…

Afrika’nın asi çocuğu: KADDAFİ!

Lİbya Lideri Muammer Kaddafi en son 10 Aralık günü Fransa’ya yaptığı ziyaretle bir kez daha kendinden bahsettirdi. Fransa gezisinde en çok dikkati çeken Kaddafi’nin Paris’in göbeğine çadır kurması ve yerel kıyafetiyle adeta Batı’ya meydan okuması… İşte Kaddafi’nin bu kendinden emin ve “yerel” davranışı, kendini beğenmiş Fransızları çileden çıkardı. İlginçtir sosyalist Kaddafi’den en çok rahatsız olan da “sosyalist” Fransızlar! Gerekçeleri ise her zamanki gibi “insan hakları ihlali”! Oysa Libya’yı bilenler insan haklarının ne kadar ileri olduğunu görür. İnsan hakları denince siyasi bölücülüğe özgürlükten başka bir şey bilmeyenler, Libya’da 1969 Devriminden buyana insanların ne kadar mutlu ve refah içinde olduğunu görürler. Libya 12 bin 300 dolarla kişi başı milli gelir bakımından Afrika’nın en ileri ülkesi.

“Çöl Aslanı” Ömer Muhtar’ın “torunu”!
16’ncı yüzyılın ortalarında Osmanlı yönetimine giren Libya, Mustafa Kemal’in İtalyan işgaline karşı 1911’lerde koştuğu “Trablusgarp” vilayetiydi. İttihatçı İnkılâpçılar, bu toprakların elden gitmemesi için çölde canla başla savaştılar ve İtalyanları uzun süre Libya’ya çıkartmadılar. Mustafa Kemal ilk defa gerilla birlikleri kurarak düzenli orduya karşı başarı elde etti. Bizden sonra Sunusiler ve Çöl Aslanı Ömür Muhtar, İtalyan işgalcilere karşı uzun süreli direnişi başlattı ve Libya halkının boyun eğmeyeceğini gösterdi. Ömer Muhtar, Libya halkının gönlünde “Çöl Aslanı” olarak yer etti. İtalyanlar bu kahramanı idam ettiler ama Libya halkının içindeki özgürlük mücadelesini söndüremediler. Libya İkinci Dünya Savaşında da işgal altında kaldı ve İtalyan’ların büyük savaşta yenilmesi üzerine yönetim BM’ye geçti. 24 Aralık 1951 günü bağımsızlığına kavuştu. Ancak ülke batının desteklediği Krallarla yönetildi. Asi çocuk Kaddafi, 1968’lerin rüzgârıyla başkaldırdı ve genç bir Albayken 1 Eylül 1969 günü yönetimi yıktı. Ülkede Sosyalist Halk Cemahiriyesi ilan etti. Halk meclisleri kurarak bugün 6 milyonluk Libya’da kabileler halinde yaşayan halkı Cumhuriyet yönetimine katarak yaşamını değiştirdi.

Çölü yeşile döndürdü
Kaddafi yaptığı devrimlerle önce halkta özgürlük ve bağımsızlık ruhunun kuvvetlenmesini sağladı. Petrolü ve yeraltı zenginliklerini millileştirdi. Eğitim seferberliği başlattı. Çölü yeşertme projesi ise en büyük hayaliydi. Bunun için de milyar dolarları çöle gömdü. Ama meyvesini de aldı. Bugün çölün birçok yeri özel tarım alanı haleni getirildi ve ekilip biçilmeye başlandı. Batıya kafa tutmasının bedelini de ödedi. 1986 yılında ABD uçaklarının saldırısına uğradı. O meşhur çadırında üvey evlatlığını şehit verdi. Kendisi ise kıl payı kurtuldu. Buna rağmen ABD emperyalizmine boyun eğmedi. Hep dik durdu ve Libya kültürü ve tarihinden beslendi. Arap birliği için uğraştı. Başaramayınca Afrika birliği için çaba gösterdi. ABD ve Batı’nın baskısıyla Libya’ya ambargolar uygulandı. BM yaptırımları Nisan 1999’da askıya alındı ve Libya, Lockerbie olayını çözmesinin ardından Eylül 2003’te kaldırıldı. ABD 11 Eylül’den sonra Libya’ya yine baskı yaptı. Yalnız kalan Kaddafi batının hışmından kurtulmak için yeni açılımlar yaptı ve ekonomide kısmi liberalleşmeye ve yabancı yatırımlar için kolaylıklar sağladı. Batı ile arasını düzeltti. Ama bu açılımlar Libya’nın bağımsızlık ilkesinden taviz verme manasına gelmiyor. Kaddafi’nin Libya’sı Türkiye ilişkilerine hep özel önem verdi. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında uçaklarımıza sınırsız yakıt ve yedek parça vereceğini ilan ederek, Türk milletinin gönlünde unutulmaz bir yer edindi. Kaddafi ekonomik ilişkilerin gelişmesi için de çalıştı ve Türk müteahhitler ilk defa Libya’da milyar dolarlık projeler almaya başladı. 

Libya ekonomisi
Libya’nın 73 milyar dolarlık GSYİH var. Yıllık kalkınma hızı 6.1, 1 milyon 787 kişilik işgücü kapasitesi var. Enflasyon oranı yüzde 3.1, 1 milyon 72 bin ton petrol üretimi var. Libya’nın yıllık ihracatı 37 milyar dolar. İthalatı ise 14.47 milyar dolar. Türkiye’ye 5.4 milyar dolarlık ihracatı var. Libya ayrıca önemli bir gaz üreticisi!