SİYASİ YAPI
11 Ocak 2008 Cuma | Kategori Dünya 0Kazakistan Cumhuriyeti’nin Anayasası parlamentoda 28 Ocak 1993 tarihinde kabul edilmiştir. Anayasa demokratik, laik ve üniter devlet yapısını öngörmektedir. Vatandaşların medeni, siyasi ve ekonomik hak ve özgürlüklerden eşit şekilde yararlanacakları belirtilmekte, özel mülkiyet hakkı tanınmakta ve özel mülkiyetin dokunulmazlığı teminat altına alınmakta, örgütlenme ve örgütlere üye olma özgürlüğü tanınmaktadır. Meclisin adı “Yüksek Sovyet” olarak korunmuştur.
Anayasa ile Kazakça ülkenin resmi lisanı, Rusça da etnik gruplar arası iletişim lisanı olarak kabul edilmiştir.
Ancak ülkedeki siyasi gelişmelerin seyri yeni bir anayasa yapılmasını gerekli kılmıştır. 30 Ağustos 1995 tarihinde yapılan referandumla yeni Anayasa %89 lehte oy ile kabul edilmiştir.
Bu yeni Anayasa demokratik, laik ve üniter devlet yapısı, Senato ve Meclisten oluşacak iki kanatlı parlamento, güçlü bir başkanlık sistemi ve Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından parlamentonun onayı alınarak atanmasını öngörmektedir.
Cumhurbaşkanına parlamentoyu feshetme ve bir yıla kadar yasama görevini üstlenme gibi ilave yetkiler verilmekte, bir Kazak vatandaşının aynı zamanda bir başka devletin vatandaşı olması yasaklanmakta, özel mülkiyet, örgütlenme ve örgütlere üye olma gibi haklar tanınmaktadır. Toprak ve yeraltı kaynaklarının devlete ait olması öngörülmektedir. Kazakça’nın devlet dili olması, Rusça’nın da merkezi ve yerel organlarda Kazakça ile birlikte kullanılması kabul edilmiştir. Ancak Kazakça’nın devlet dili olarak önceliği bulunacaktır. Cumhurbaşkanının Kazakça’ya tam anlamı ile hakim olması şartı konmuş, böylece bu makam esas itibariyle Kazaklara tahsis edilmiştir.
Ayrıca, eski Anayasaya göre cumhurbaşkanı aynı zamanda hem devlet başkanı hem de yürütmenin başı iken, yeni Anayasa ile cumhurbaşkanı hükümetten ayrılmış ve iktidar gücünün üç kolunun başında bu üçü arasındaki ihtilaflarda çözüm sağlayıcı olarak kendisine yeni bir görev verilmiştir.
Yasama
Kazakistan Parlamentosu, Senato ve Meclis olmak üzere iki kanattan oluşmaktadır. Meclis kanadının üye sayısı 77’dir. Parlamentonun iki kanadının da görev süresi 4 yıl iken son anayasa değişikliğiyle Meclis’in görev süresi 5 yıla, Senato’nun görev süresi ise 6 yıla çıkartılmıştır. Senato, her eyalet ve eski başkent Almatı’dan yerel temsili organlar tarafından seçilen ikişer senatörden meydana gelmektedir. 7 senatör ise Cumhurbaşkanı Nursultan Abişeviç Nazarbayev tarafından atanmaktadır.
Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Nursultan NAZARBAEV
Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu
Senato
Başkan
Nurtay ABIKAYEV
Başkan Yardımcısı
Omirbek BAYGELDİ
Mevzuat ve Hukuki Reformlar Komitesi Başkanı
Ermek JUMABAEV
Ekonomi, Finans ve Bütçe Komitesi Başkanı
Musiralı UTEBAYEV
Uluslararası İlişkiler, Savunma ve Emniyet Komitesi Başkanı
Jabayhan ABDİLDİN
Bölgesel Kalkınma ve Yerel Yönetim Komitesi Başkanı
Leonid BURLAKOV
Sosyal ve Kültür Kalkınma Komitesi Başkanı
Kuanış SULTANOV
Meclis
Başkan
Ural MUHAMEDJANOV
Başkan Yardımcısı
Sergey DYAÇENKO
Finans ve Bütçe Komitesi Başkanı
Kenjegali SAGADİYEV
Ekonomik Reformlar ve Bölgesel Kalkınma Komitesi Başkanı
Vera SUHORUKOVA
Tarım Komitesi Başkanı
Romin MADİNOV
Mevzuat, Mahkeme ve Hukuki Reformlar Komitesi Başkanı
Sergey JALIBİN
Uluslararası İlişkiler, Savunma ve Emniyet Komitesi Başkanı
Serik ABDRAHMANOV
Sosyal ve Kültür Kalkınma Komitesi Başkanı
Zaure KADIROVA
Çevre Komitesi Başkanı
Erlan NİGMATULİN
Millet Meclisi ülkenin idarî-bölgesel bölünmesine uygun olarak oluşturulan seçim çevrelerinde eşit sayıda seçmen tarafından seçilen 67 üyeden oluşmaktadır. Son anayasa değişikliğiyle üye sayısı 77’ye çıkartılmıştır. Bu değişiklik 19 Eylül 2004 seçimleri itibariyle uygulamaya konulmuştur.
Yürütme
Kazakistan’da yürütme sistemini ve faaliyetlerini hükümet düzenlemektedir. Hükümet devlet başkanı tarafından anayasanın öngördüğü şekilde kurulmaktadır. Başbakan ve hükümet üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Ancak, Başbakan, Başbakan Yardımcıları ve Dışişleri, İçişleri, Savunma, Maliye Bakanları ile Milli Güvenlik Kurulu (eski KGB) başkanının tayininde parlamentonun onayının alınması gerekmektedir. Yönetim fiilen tümüyle Cumhurbaşkanının elindedir. Başbakanlık daha ziyade ekonomik-teknik bir konumda ve Cumhurbaşkanına yardımcı niteliktedir.
Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti
Başbakan
Danial AHMETOV
Başbakan Yardımcısı – Sanayi ve Ticaret Bakanı
Sauat MINBAYEV
Başbakan Yardımcısı
Ahmetjan ESİMOV
Enerji ve Mineral Kaynaklar Bakanı
Vladimir ŞKOLNİK
Dışişleri Bakanı
Kasımjomart TOKAYEV
Maliye Bakanı
Arman DUNAYEV
Savunma Bakanı
Muhtar ALTINBAYEV
Ekonomi ve Bütçe Planlama Bakanı
Kayrat KELİMBETOV
İçişleri Bakanı
Zauıtbek TURİSBEKOV
Eğitim ve Bilim Bakanı
Bırganım AYTİMOVA
Tarım Bakanı
Serik UMBETOV
Kültür, Enformasyon ve Spor Bakanı
Esetjan KOSUBAYEV
Çevre Bakanı
Aytkul SAMAKOVA
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı
Guljana KARAGUSOVA
Sağlık Bakanı
Erbolat DOSAYEV
Adalet Bakanı
Zagipa BALİYEVA
Olağan Üstü Durumlar Bakanı
Muhambet KOPEYEV
Ulaşım ve Komünikasyon Bakanı
Kajmurat NAGMANOV
Başbakan Kançilarya Müdürü
Altay TLEUBERDİN
Kaynak: “K.C. Hükümeti” (www.government.kz) ve “K.C. Parlamentosu” (www.parlam.kz) web sayfaları.
Yargı
Kazakistan’da yargı, Anayasa Kurulu tarafından belirlenmekte ve devletin siyasi gelişmelerine karışmamaktadır. Anayasa Kurulu yetki süreleri altı yıl olmak üzere yedi üyeden oluşmaktadır. Devlet eski başkanları Anayasa Kurulu’nun daimi üyeleridir. Tüm yargı organlarının denetlenmesi için Kazakistan Devlet Başkanı tarafından yürütülen Kazakistan Cumhuriyeti Yüksek Kurulu kurulmuştur.
Kazakistan yüksek mahkemesi ve genel mahkemeler Cumhuriyetin mahkeme sistemini oluşturur. Anayasa, yasalar, diğer hukuki ve düzenleyici belgeler ve uluslararası anlaşmalar esasında meydana gelen her türlü anlaşmazlıklar, ihtilaflar ve davalar yargı kapsamındadır. Yüksek mahkeme başkanı, baroların başkanları ve Kazakistan yüksek mahkemesi yargıçları devlet başkanının Cumhuriyet Yüksek Hakim Kurulu tavsiyelerine göre önerdiği kişiler arasından senato tarafından seçilir. Vilayet mahkemeleri ve bunlarla aynı statüdeki mahkemelerin başkanları Yüksek Hakim Kurulunun tavsiyelerine göre Devlet Başkanı tarafından atanır.
TARİHİ
10 Ocak 2008 Perşembe | Kategori Dünya 0Çağdaş Kazak Ulusu’nun doğuşu: Altın Orda Devleti‘nin yıkılmasından sonra Deşt-i Kıpçak yöresinde bulunan Türk kavimleri Nogay Han etrafında toplanarak Nogay Hanlığı‘nı kurdular. Daha sonra Kazak Hanlığı‘na dönüşen bu hanlık 1465‘ten 1847‘ye kadar Kırgız Bozkırlarındaki Türk kavimlerinin ortak adı oldu. Kazak Hanlığı, bugünkü Kazakistan toprakları üzerinde üç parçadan oluşuyordu: Büyük Cüz, Küçük Cüz, Orta Cüz. Cüzler Hanın oğulları tarafından yönetiliyordu. Söz konusu cüzler 1771‘den sonra birbirinden bağımsız hareket etmeye başladılar. 1770 sonlarında Kazak cüzleri güçlü Rus İmparatorluğu ve Çin arasındaki mücadele arasında kaldı. 1847‘de Kazak Hanı olan "Kenesarı Han" döneminde Ruslar, Kazak cüzleri üzerideki egemenliğini tam olarak sağladılar. 1863‘te tüm Orta Asya‘da bir "Rus Generalliği" kuruldu ve bu generallik bölgeyi bölümlere ayırdı. Bu dönemde Ruslar Kazak bölgesini, "Kazak Kırgızları Hanlığı" olarak adlandırdı. 1900‘lerle birlikte pekçok Rus, Kırgız Bozkırlarına yerleşmeye başladı. 1906‘da Orta Asya‘yı Rusya‘ya bağlayan demiryolu bitirildi.
Alaş Orda Devleti’nin bayrağı
Açlık ve politik sebeplerle 1912-1917 yılları arasında Rus hükümetine karşı Orta Asya‘da ayaklanma başladı. 1917‘de Çarlık Rusya‘da ihtilal olması sebebiyle Orta Asya‘da bağımsız dönem yaşandı. 1917-1920 yılları arasında eski Kazak cüzleri biraraya gelerek bağımsız "Alaş Orda Devleti"ni kurdular. Hükümet Başkanı, Alikhan Bokeikhanov, başkenti Semey olan bu devlet üç yıl yaşayabildi. 1920‘den sonra Ruslar egemenliği ele geçirdiler ve bu tarihten sonra Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği dönemi başladı.
NÜFUS ve DİN
10 Ocak 2008 Perşembe | Kategori Dünya 01926‘da 3,713,000 olan nüfus 1959 yılında 1 milyon azalmıştır. 2006 verilerine göre 15,300,000 nüfusa sahiptir. 1989‘da 16,464,000 olan nüfus 1999 nüfus sayımına kadar yıllık ortalama % 1’lik bir azalma ile 14,953,000′a düştü. 2000-2001 döneminde de düşme devam etmesine karşın, 2003-2004 döneminde azalış trendi durarak % 0.7 oranında artışla 14,951,000′a ulaştı. 2006 itibariyle nüfusun 15,300,000 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Etnik grupların dağılımı şöyledir: Kazaklar%59,2, Ruslar:%25,6, Ukrainler:%2,9, Alman:%1,4, Özbek:%2,9, Tatar:%1,5, Uygur:%1,5. Ülkedeki tüm Türk halkları biraraya koyulursa ülkenin %65,1′ine tekabül etmektedir.
Millet  |
1897 % |
1911 % |
1926 % |
1939 % |
1959 % |
1970 % |
1979 % |
1989 % |
1999 % |
2006 % |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kazak | 73.9 | 60.8 | 59.5 | 38.0 | 30.0 | 32.6 | 36.0 | 39.7 | 53.4 | 59.2 |
| Rus | 12.8 | 27.0 | 18.0 | 40.2 | 42.7 | 42.4 | 40.8 | 37.4 | 29.9 | 25.6 |
| Ukraynalı | * | * | 12.4 | 10.8 | 8.2 | 7.2 | 6.1 | 5.4 | 3.7 | 2.9 |
| Alman | - | - | 0.7 | 1.5 | 7.1 | 6.6 | 6.1 | 5.8 | 2.4 | 1.4 |
| Tatar | 1.1 | 1.1 | 0.7 | 1.6 | 1.5 | 2.2 | 2.1 | 2.0 | 1.7 | 1.5 |
| Özbek | 1.3 | 1.1 | 3.2 | 1.7 | 1.1 | 1.7 | 1.8 | 2.0 | 2.5 | 2.9 |
| Belaruslu | * | * | - | 0.5 | 1.2 | 1.5 | 1.2 | 1.1 | 0.8 | - |
| Uygur | - | - | - | - | 0.6 | 0.9 | 1.0 | 1.1 | 1.4 | 1.5 |
| Koreli | - | - | - | - | 0.8 | 0.6 | 0.6 | 0.6 | 0.7 | - |
* 1897 ve 1911 arası tüm Slavlar Rus olarak kaydedilmiştir.
Din
| Din | % , 2003′de |
|---|---|
| İslam | 53.7 |
| Rus Ortodoks Kilisesi | 7.8 |
| Katolik Kilisesi | 2.9 |
| Evanjelistler, Baptistler | 12.3 |
| Lutheryanlar | 3.2 |
| Seventh Day Adventistleri | 3.3 |
| Yahudiler | 4.2 |
| Pentecostallar | 1.4 |
| - | 11.1 |
| Diğer | 3.0 |
COĞRAFYA
10 Ocak 2008 Perşembe | Kategori Dünya 0Kazakistan 2,7 milyon km² yüz ölçümü ile dünyanın en büyük yüz ölçümüne sahip dokuzuncu ülkesidir. Kazakistan bu yüz ölçümü ile Batı Avrupa yüz ölçümünden daha büyüktür. Ülkenin komşuları 6,846 kilometre ile Rusya Federasyonu, 2,203 kilometre ile Özbekistan, 1,533 kilometre ile Çin Halk Cumhuriyeti, 1,051 kilometre ile Kırgızistan, ve 379 kilometre ile Türkmenistan‘dır. Önemli şehirleri başkent Astana, eski başkent Almatı, Karagandı, Çimkent, Semey ve Türkistan‘dır.
Kızılorda Eyaleti‘nden Seyhun Nehri‘nin görünüşü
Ülke Hazar Denizi‘nden Altay Dağları‘na kadar uzanır ve 804,500 km²’lik bir alanını Kırgız Bozkırları kaplar. Ülke bu özelliği ile dünyada bozkırların en fazla bulunduğu 1. ile 3. ülkedir.
Ülkenin önemli gölleri: Aral Gölü, Balkaş Gölü , önemli nehirleri: İli Nehri, İrtiş Nehri, İşim Nehri, Ural Nehri‘dir.
Demografi
EKOMOMİ
10 Ocak 2008 Perşembe | Kategori Dünya 0Bağımsızlığın ardından siyasi ve ekonomik istikrara kavuşan Kazakistan‘da büyük petrol, uranyum, demir, altın ve kurşun rezervleri bulunmaktadır.
Kazakistan doğal kaynakları ve coğrafyası itibarıyla önemli bir ülkedir. Hacim ve çeşit bakımından mineral ve hammadde yatakları ile dünyanın sayılı ülkelerinden biridir.
Kazakistan’da 1225 çeşit mineral ihtiva eden 493 yatak bulunmaktadır. Uranyum, krom, kurşun ve çinko yataklarının zenginliği itibarıyla dünya ikincisi, mangan itibarıyla dünya üçüncüsü, bakır itibarıyla de beşincisidir. Kömür, demir ve altın rezervleri itibarıyla Kazakistan dünya sıralamasında ilk on ülke arasında, doğalgaz, petrol ve alüminyum rezervleri itibarıyla da, sırası ile ilk on iki, ilk on üç ve ilk on yedi ülke arasında yer almaktadır. Kazakistan’da 1996 yılında dünyanın en büyük üçüncü altın madeni bulunmuştur.
Ülkenin mineral ve hammadde üretimi ise, kendi ihtiyacının çok üstündedir. Bu nedenle metalik bizmut, süngersi titanyum, kil ve rafine bakır, mangan ve konsantreleri üretiminin yüzde 90′ı, petrol, metalik kurşun ve çinko üretiminin yüzde 80′i ile doğalgaz, kömür, demir cevheri ve krom üretiminin de yüzde 50′den fazlası ihraç edilmektedir. Kazakistan toprakları altında keşfedilmiş maddi zenginlik 2 trilyon ABD Doları‘ndan fazladır.
kazaksiktan!
10 Ocak 2008 Perşembe | Kategori Dünya 0Kazakistan, (Kazakça: Қазақстан, Qazaqstan, Rusça: Казахстан, Kazakhstán), resmi adıyla Kazakistan Cumhuriyeti. Orta Asya ve Doğu Avrupa arasında ülke. 2,727,300 km² yüz ölçümü ile (Batı Avrupa’nın yüz ölçümü kadar) dünyanın en büyük yüz ölçümüne sahip dokuzuncu ülkesidir. Komşuları kuzeyde ve kuzeybatıda Rusya Federasyonu, güneyde Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan, doğuda Çin Halk Cumhuriyeti bulunur. Ülkenin ayrıca Hazar Denizi ve Aral Gölü‘ne kıyısı vardır.
Bağımsızlığın kazanılmasına doğru 1989 yılında 16,464,464 kişi olan ülke nüfusu, 2006 yılına gelindiğinde 15,300,000 kadar insana düşmüştür. Ülke bugün nüfus bakımından dünyanın 62. büyük ülkesi olmakla birlikte, kilometrekare başına 5.4 insan ile 215. dir.
