kazımozturk/ eğitimci/yazar

Halk arasında “üç aylar” olarak bilinen Recep, Şa’ban ve Ramazan ayları hakkında rivayet edilen: “Recep Allah’ın ayıdır, Şa’ban benim ayım, Ramazan da ümmetimin ayıdır.” Sözü hakkında âlimlerin çoğu “bu uydurmadır” demiştir. Ayrıca yine Recep ayının fazileti hakkında: “Kim o ayda şu kadar namaz kılarsa ona şu kadar sevap verilir, kim o ayda istiğfar ederse ona şu kadar ecir verilir.” Şeklinde hadis diye rivayet edilen sözlerin hepsi mübalağadır, hepsi âlimler tarafından tekzib edilmiştir. Özellikle Regaip gecesi ile ilgili olarak halk arasında meşhur olan Regaip namazıyla ilgili rivayeti, 1023 (h. 414) yılında vefat eden Ali b. Abdullah b. Cehdâm isimli Mekkeli sûfî bir zatın ihdas ettiği / ortaya çıkardığı kaynaklarda belirtilmektedir.[1]

         Üç ayların ilki olan bu ayın ilk Cuma gecesi kutlanan kandilin adıdır. Gündüzünde şivlilik adı verilen ve aşağıda detaylandırılan çocuklara has bir kutlama yapılır.

Regaib; rağbet edilen, övülen anlamına gelmektedir. Bu aylar bir çeşit fırsat aylarıdır. Bir yıl içinde yapılan hatalara, günahlara tövbe için birer fırsat zamanlarıdır. Bu aylarda daha çok temizlenmek, daha çok tevbe ve istiğfar etmek, daha çok İbadete yönelerek ramazana tertemiz girmenin yolları araştırılır.

Regaib kandili ile ilgili olarak tercih edilen her hangi bir namaz yoktur. Önemli olan varsa geçmiş namaz kılmak, Kur’an okumak, bol bol dua etmek, gerekir.

Konya’da, Regaib’in gelişi, ramazanın müjdecisi olarak kabul edilir. Artık bu aydan itibaren ramazan hazırlıkları başlar. Bazı insanlarımız, üç ay orucu diye oruç tutarlar. Aslında böyle bir oruç yoktur.

Regaib kandilinde, mevlid okunur, kandil simidi dağıtılır. Fakir ve yoksula dasaka verilir. namaza, ibadete daha çok dikkat edilir. Akşamları camilerde mahyalar yakılır. Mahyaların taşıdığı anlam dikkat çeker; bazıları; “Üç aylar mübarek olsun”, “Merhaba şehr-i ramazan”, “Ramazana hazırlık” ….gibi cümlelerdir. [2]

 

 

Şivlilik; tahminen 334 H. de vefat eden sufilerin meşhurlarından Ebubekir Muhammed Şibli adındaki zat, bir gece rüyasında Hz. Muhammed(SAV)’in ana rahmine Recep ayının ilk Perşembe günü intikal ettiğine muttali olur. Büyük bir sevinç içinde uyanarak bunu oturduğu mahallesinin bütün evlerine müjdeler. Her ev sahibi de şükran nişanesi ve mutluluk vesilesi olarak ona bir parça yiyecek verirler. İşte bu âdetin Konya’nın çocukları tarafından Şivlilikle devam ettirildiğine inanılmaktadır. Yani Şibli ile ilgili olarak; Şiblilik, zamanla halk dilinde “Şivlilik” olarak söylenir olmuştur.

Konya bölgesinde yaşayan manevi bir halk inancı; namaz ve Şivliliktir. Bu, sadece Konya’ya mahsus bir inançtır. Recep ayının ilk Perşembe günü, namaz ve Şivlilik olarak kutlanır. Fakat daha bugün gelmeden bir hafta önce çocuklar, gece sokağa çıkarak bu günün geleceğini eğlencelerle haber verirler. Bu âdet yani Şivlilik âdeti, bundan 70-80 sene önce trampetler, kavallar, fenerlerle geceleyin mahalle mahalle kutlanır, mahalleler arası baskınlar tertiplenir, hatta bıçaklı sopalı delikanlılar bu akınlara katılırdı. Eskiden Attarlar sokağındaki bütün dükkanlar renk renk, irili ufaklı karpuz, davul, sünme, kuyruklu isimleri verilen kağıt fenerlerle tepeden tırnağa kadar doldurulurdu. Bu fenerler, bugün de satılmaktadır. Namaz gecesi her eve fener asılır, çocuklar sokaklara fenerlerle çıkarak, kaval ve trampet sesleri arasında eğlenirlerdi. Recep ayının ilk Perşembe günü sabahleyin her çocuk elinde bir kase veya torba, diğer mahalle arkadaşlarıyla bir grup oluşturarak mahalle sakinlerinin kapılarını dolaşır ve hep birlikte:

“Şivli şivli şişirmiş

Ergen oğlu pişirmiş

İki çörek bir börek

Bize namazlık gerek, şivlilik” diye bağrışırlar.

Her ev, bir gün öncesinden böyle ziyarete alışıktır. Hatta, Konya böyle bir gün için kuru yemişçi dükkanlarıyla, attarlarıyla daha onbeş yirmi gün önceden hazırdır. Bunun için yemişler alınmıştır. Fenerler takılmıştır. Her ev sahibi gelen çocukların torbasına bir miktar kuru üzüm, ceviz, kayısı, elma, leblebi, şeker… koyarak çocukları memnun ederler.

Namaz ve Şivlilik, Konya’mıza has âdetlerdendir. Namaz, büyükleri özellikle de Konyalı kadınları ilgilendiren, şivlilik ise, çocuklara ait geleneklerdendir. Namaz; İslâm dinince kutsal “Üç ayların” ilk ikisi olan Recep ve Şaban aylarının Konya merkezindeki adıdır.

Konyalı çocuklar, namazdan birkaç hafta önce, Kapı ve Aziziye Camileri arasındaki Bulgur tekkesi civarında bulunan çarşılara gider, oradan trampet alır, büyük bir sevinç içinde evlerine gelirdi. [3]

 

---