KONYA’DA PEYGAMBER MEZARLARI
10 Haziran 2008 Salı | İhbar Et | Etiketler : tarih
Peygamber
Peygamber, Farsça’da; “Haber taşıyan ve elçi” anlamlarına gelir. Dini terim olarak; “Allah’ın kulları arasından seçtiği ve vahiyle şereflendirerek emir ve yasaklarını insanlara ulaştırmak için görevlendirdiği elçiye; “Peygamber” denir. Arapça’da, peygamber kelimesinin karşılığı olarak, gönderilmiş ve elçi demek olan; “Resul” ve “Mürsel” kelimesi kullanılır. Terim olarak resul ve mürsel, yeni bir kitap ve yeni bir şeriatla insanlara gönderilen peygambere denilir. Çoğulu; “Rusül” ve “Mürselin” dir. Nebi de, Allah’ın emir ve yasaklarını insanlara haber veren, fakat yeni bir kitap ve yeni bir şeriatla gönderilmeyip, önceki bir peygamberin kitap ve şeriatını ümmetine bildirmeye görevli olan peygamberdir.[1]
Kur’anda belirtildiği gibi yüce Allah, asırlar boyunca peygamberler göndermiş, insanları onlar aracılığıyla gerçeği benimseyip yaşamaya çağırmıştır. Kendilerine peygamber gelmemiş hiçbir topluluk ve ümmet bulunmadığı Kur’anda şöyle belirtilir: “(Geçmiş) her ümmet içinde mutlaka bir uyarıcı peygamber bulunagelmiştir.”[2]
“Allah’a and olsun ki biz sizden önceki ümmetlere de peygamberler göndermişizdir.”[3]
Peygamberlik, Allah vergisidir. Çalışma, ibadet ve taatla elde edilemez. Allah, peygamberlik yükünü taşıyabilecekleri ve layık olanları bilir ve dilediğini peygamber olarak seçer. [4]
Kur’an-ı kerimde de bildirildiği gibi, peygamberlik Hz. Muhammed(SAV) ile son bulmuştur. “Muhammed sizin erkeklerinizden hiç birinin babası değildir. Fakat o, Allah’ın resulü ve peygamberlerin sonuncusudur.”[5]
Artık ondan sonra peygamber gelmeyecektir. Onun getirdiği mesaj da kıyamete kadar sürecektir.
İlk peygamber Hz. Âdem’den son peygamber Hz. Muhammed(SAV)’e kadar pek çok peygamber gelip geçmiştir. Gönderilen peygamberlerin sayısı konusunda Kur’anda her hangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bir hadiste peygamberlerin sayısının 124.000 olduğu, bunlardan 315’ini resullerin teşkil ettiği haber verilmektedir.[6]
Fakat bir ayette; “Andolsun ki, senden önce de peygamberler gönderdik. Onlardan sana kıssalarını anlattığımız kimseler de var. sana kıssalarını bildirmediğimiz kimseler de var…”[7] buyurulması göz önünde bulundurulursa, peygamberlerin sayısı ile ilgili bir rakam belirlemeksizin “Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar gönderilmiş olan peygamberlerin hepsine inandım, hepsinin hak ve gerçek olduklarını kabul ettim” demek daha uygundur.
Türkistan’dan çıkıp, Horasan- İran- Irak ve Azerbaycan’dan geçerek bu toprakları fetheden Müslüman- Türkler, en kalabalık kitleyi oluşturmaktadır. Gazi, Asker, Göçmen Oğuz boylarından Konya ve çevresine kalabalık yerleşimlerin olduğu muhakkaktır.
Anadolu’ya, Konya’ya gelenler sadece asker ve tüccarlar değildi. Nüfusu artıranlar içinde gönül erleri de vardı. Onlar da bir kitle teşkil ediyordu. Konya’ya gelen insanların sadece istihdamı söz konusu değildi. Bundan sonra sıra onların eğitilmesine, ruh yapısının dokunmasına geliyordu. Buna; “Mana Erleri” denir.[8]
Bu anlamda, kültür birikimi milattan önceye dayanan Konya’da bir çok veli ikamet etmiş ve manevi eğitimde bulunmuşlardır. Tarihi süreç içinde peygamberlerin de geldiği bir gerçektir. Konya’da; bir çok peygamber, bir çok veli mezarı bulunmaktadır. Bunun için Konya; “Belde-i Muhayyere” olarak bilinir. Mevlana’nın Konya’ya rağbet etme sebeplerinin altında bu husus yatar. Buradan hareketle, Konya merkez ilçeleri içinde peygamber mezarı bulunduğu bilinmekte ve kayıtlarda geçmektedir.
Konya’da mezarı olan ve isimleri belli olan 6 peygamber, isimleri bilinmeyen 8 peygamber mevcuttur. Konya’da toplam 14 peygamber yatmaktadır. [9]
Acaba Konya’da yatan peygamberlerin isimleri filozofların, düşünürlerin isimleri mi? Yoksa gerçekten dünya kurulduğundan beri gelmesi muhtemel olan peygamberler içinden birileri mi? Her ne olursa olsun, aklen ve mantıken Hz. Âdem’den itibaren ve de son peygambere kadar her 100 yılda bir peygamber gönderileceğine göre, bu kadar uzun bir zaman süresinde Konya’da adı geçen peygamberlerin bulunması gayet normaldir.
Acaba bu peygamberler Konya’da yaşamış mı? böyle bir soru akla gelince ister istemez, mezarları Konya’da bulunduğuna göre Konya’da yaşadıkları akla gelmiyor değil. Çünkü peygamberlerin görevi tebliğ olduğu için, Allah onlara bu görevi verdiğinden dolayı, geldikleri şehirlerde bu kutsal görevi layıkıyla yerine getirmişlerdir. Bunun için Konya bir daha önem kazanmaktadır. Tabii, peygamber mezarlarıyla övünmekten ziyade, onların yaşadıkları, onların dini hayatı en iyi şekilde yerine getirdikleri gibi yerine getirmek asıl olandır.
Peygamber Gönderilmesindeki Hikmet
İnsanların gerçek birer yol gösterici olan peygamberlere ihtiyacı vardır. her ne kadar insan yaratılırken akıl, bilinç, idrak, seçme imkanı gibi bir takım yeteneklerle donatılmış ve bu yetenekler sayesinde kendisi, çevresi ve diğer yaratıklar hakkında bazı bilgiler edinmiş olsa da bütün bunlar sınırlı ve kendi gücü oranındadır.
İnsanın gücünü aşan konularda ve yeterli olamadığı hususlarda yahut da gücü dahilinde olup da, dış çevrenin olumsuz etkisiyle gerçeğe ulaşamadığı hususlarda elinden tutulması ve yolunun aydınlatılması gerekmektedir. İşte yarattığı insanın bu yönünü en iyi bilen yüce Allah, hikmetinin, lütuf ve yardımının bir sonucu olarak insanlara peygamberler göndermiştir. [10]
Karatay İlçesindeki Peygamber Mezarları;
Sarı Yakup Mezarlığı Yakını
Sarı Yakup Mezarlığı yakınında 3 Peygamberin yattığı tespit edilmiştir. Bunların isimleri bilinmemektedir.
Sarı Yakup Mezarlığı, Eski Garaj civarındadır.[11]
Meram İlçesindeki Peygamber Mezarları;
Hisar Önü
Hisar önünde 1 peygamberin yattığı bilinir.
Hisar Önü; Meram İlçesi sınırları içinde, Atatürk Anıtının güney kısmı, Ticaret lisesi karşısındadır. Söylendiğine göre bu peygamberin ismi;Çerçiş’dir. Bu rivayetten başka bilgi bulunmamaktadır.
Şahitler Mevkii
Şahitler Mevkiinde 1 Peygamber yatmaktadır.
Şahitler Mevkii; Eski garaj caddesi, Büyük Otelin bulunduğu yerdir. Büyük Otel; Melike Hatun Çarşısı (Kadınlar Pazarı) batısındadır. Şahitler Mevkii, değişik zamanlarda, imar çalışmaları sebebiyle iskana açıldığından, bu mezardan iz kalmamıştır.[12]
Selçuklu İlçesindeki Peygamber Mezarları;
Musalla Yakını
Musalla mezarlığı yakınında İklis, Merih, Çağdun, Mihran Peygamberler; bulunmaktadır.
Musalla Mezarlığı, Medrese Mahallesi, Nalçacı Caddesi üzerindedir.[13]
Alaaddin Camii Civarı
Alaaddin Camii civarında 3 Peygamber yatmakta olup, isimleri bilinmemektedir. Yerleri bugün kaybolmuştur.
Yeni Kale Kapısı Mezarlığı
Yeni kale kapısı mezarlığında; Hamun ve Salih Peygamberler yatmaktadır. Bu peygamberlerin mezarlarının bulunduğu Yeni Kale Kapısı Mezarlığının bulunduğu yerde; şu anda Zafer’deki Kibrit Apartmanından, İl Sağlık müdürlüğüne kadar uzanan yol ve evler vardır.
Bu mekanlar ne mi oldu? Tarihi eserlere verdiğimiz değer kadar, bunlara da değer verdiğimiz için(!) bugün yerlerinde yeller esmektedir. Şayet, Selçuk Es ve Hasan Özönder kitaplarında söz etmeseler, biz kitabımıza almasak, gelecek nesiller bunlardan haberdar olmayacaklardı.
[1] HEYET, İlmihal, TDV, c.1, s.106
[2] el-Fatır(35)/ 24
[3] en-Nahl(16)/63
[4] HEYET,a.g.e., s.107
[5] el-Ahzab (33)/40
[6] Ahmet b. Hanbel; Müsned, c.5, s. 266
[7] el-Mü’min(40)/78
[8] KÜÇÜKDAĞ Yusuf- ARABACI Caner; “ Selçuklular ve Konya” Selçuklu Belediyesi Kültür Yayınları, Konya 1994, s.233
[9] ES, Selçuk: Konya’da yatan peygamberler ve evliyalar, Yıldız Basımevi, Konya, (Tarihsiz), s.7
[10] HEYET, a.g.e. s.108
[11] ÖZÖNDER,Hasan; “Konya Velileri”, Konya, 1990, s.8
[12] ÖZÖNDER, a.g.e. s.8
[13] ÖZÖNDER, Hasan; “ Konya Velileri”, Konya, 1990, s.7
