ÇERKES SOFRASI

Benim kültürümde diğer ekmeklerden farklı olarak, halğonenin yüklendiği misyonlar vardır. Keyfi, neşeyi, hareketliliği, sevgiyi, özeni  simgeler.

 Çocukluğumda ki evimizde Jeog denilen bu günkü şöminelere benzeyen ocaklarda tabenin içerisinde pişerdi üzeri sac ile kapatılarak. Tabenin [a1] altı ve Sacın üstü pişmeyi sağlayan  korla kaplı olurdu. Ağır ağır nar gibi kızarırdı halgoaneler.

Her halğoanenin ayrı ayrı şekilleri olurdu. Kimi simit şeklinde, kimi burma şeklinde olurdu.

  Biz  çocukların halğoaneleri ise  kuş şeklinde, el şeklinde  yada küçük boğumlardan yapılmış simit şeklinde olurdu. Babaannem, her halğoanenin benzer yapılmasına “hanımaf [a2] yi halğoaneve”  der  ciddi ciddi kızardı.

 Her nikahta, her düğünde, her yemek davetinde, her  dini bayramda, her piknikte  mutlaka halğoane pişirilir hala evlerimizde.  Sanki bu tür özel günlerde kurulan sofralara halğoane değilde ekmek koymak;  nasıl anlatayım, her ayrıntı düşünülmüşte örtü örtülmemiştir ya bir masaya öyle bir çıplaklık yükler sofraya.

 Esikden akraba ziyaretlerine gitmek bir seramoni şeklinde yapılırdı. Ziyaretin ögelerinden biri de  saplı hasır sepetlerdi. Bunlardan bir tane mutlaka götürülürdü.

İşte bu  sepetin altı halğoane ile doldurulurdu önce. Onun üzerinde dilim dilim helvalar ki tam ortasına anahtar ile  desen verilirdi. “Baklava dilimi” çerkeslerde “halive upşe[a3] ” olarak kullanılır bu  helvaların şeklinden dolayı..

 Onun üstüne bütün halinde parçalanmadan  haşlamış  goguşuğ  duaşe (iki yıl özel yemlerle beslenmiş hindi) olurdu. 

Bunların yanında iyi kurutulmuş bir adet koplıj (çerkez peyniri) de unutulmazdı elbette.

Kenarlarına yorgan iğnesi ile iri iri dikilerek tutturulan  bembeyaz bir bezin  kapattığı bu sepetin açılmasını ne merakla beklerdik biz çocuklar. Açılsa da şekil şekil yumuşacık halğoanelerden verilse bize diye.

 Halğoane

 Malzemeler       : 1 kg un, bir  küçük yaş maya, tuz,

                             bir kaşık şeker, yoğurmak için ılık süt ve su,

                             bir fincan sıvı yağ, üzerine sürmek için yumurta.

 Yapılışı              : Hamur kabına ufaladığımız yaş mayanın üzerine şeker ve  yağ, süt ve ılık suyu döküyor ve mayanın yumuşayıp kabarması için kapağını kapatıp ılık yerde bekletiyoruz.

 Kabardığında ise unu ve tuzu ekleyip oldukça yumuşak bir hamur yoğuruyoruz. Hamurumuz meşhur kulak memesi yumuşaklığından epey yumuşak olmalı.

 Tekrar ılık yerde dinlendirip iki katı kabarıncaya kadar bekletiyoruz. Mayalanmış hamurumuzdan şekil şekil halğoaneler yapıyor ve üzerine yumurta sürdükten sonra fırında pişiriyoruz.  (bu arada bu halğoaneler tam babaannemin kızdığı gibi "Hanımaf’ın halğoanesi olmuş, tek model.)